Sinds 2004 zet L’Artisan du Temps zich in voor een erfgoedgerichte en duurzame visie op uitzonderlijke uurwerken. Dit artikel, dat is verschenen in de nieuwste uitgave van het magazine Estates & Collections van Christie’s Real Estate Belgium Brussel, gaat in op een specifieke visie op de uurwerkkunst, gebaseerd op continuïteit, restauratie en een langetermijnvisie.
In de wereld van hedendaagse luxe is de verleiding voor “het nieuwe” altijd aanwezig. Toch kiezen sommige merken voor een tegenovergestelde benadering: die van continuïteit. L’Artisan du Temps, in 2004 opgericht door Gilles Clavareau, ontstond in een atelier in een woning in Brussel met een eenvoudige, maar veeleisende ambitie: het horlogemakersvak inzetten voor het behoud van verzamelstukken.
Het bedrijf, dat tegenwoordig aan de Chaussée de Waterloo is gevestigd en sinds 2019 over een gespecialiseerd atelier tegenover de winkel beschikt, heeft in de Sablon het complex Eveline ontwikkeld en heeft zich in België geprofileerd als dé referentie op het vlak van restauratie en doorverkoop van antieke en hedendaagse horloges.
Elk jaar gaan er meer dan 1.300 uurwerken door de deskundige handen van de ambachtslieden, in een ruimte van 120 m² die volledig is gewijd aan de uurwerkmakerij, waar traditionele instrumenten en modern gereedschap met evenveel nauwkeurigheid naast elkaar worden gebruikt.
Restauratie als culturele handeling
“Men denkt vaak dat we horloges verkopen. In werkelijkheid komen we vooral verhalen tegen”, legt Gilles Clavareau, de oprichter van l’Artisan du Temps, uit.
Achter deze woorden schuilt een visie die verder reikt dan louter technische expertise. Een antiek horloge is niet alleen een kwestie van zijn waarde of referentie; het draagt de herinnering van degene die het heeft uitgekozen, gedragen en doorgegeven. Restaureren vereist dan ook een subtiel inzicht: ingrijpen zonder te wissen, corrigeren zonder te veranderen, verlengen zonder te herschrijven.
In een wereld die wordt gedomineerd door veroudering, wordt restauratie een filosofische keuze. Het houdt in dat men accepteert dat de tijd voorwerpen verandert en dat men deze veranderingen als een verrijking beschouwt in plaats van een devaluatie. “Restaureren is de geschiedenis voortzetten, niet herschrijven”, verduidelijkt hij.
Waarde die de tand des tijds doorstaat
Deze visie sluit aan bij degene die we terugvinden in de markt voor karaktervolle vastgoedobjecten. Sommige eigendommen winnen aan waarde omdat ze met respect werden onderhouden en omdat de gebruikte materialen worden behouden in plaats van vervangen. Op dezelfde manier streeft een zorgvuldig gerestaureerd horloge niet naar een kunstmatige verjonging; het hervindt zijn samenhang, zijn functionaliteit en zijn evenwicht.
Volgens Gilles Clavareau bestaat de meest voorkomende verleiding erin om op zoek te gaan naar de door de markt gedicteerde ‘juiste referentie’, in plaats van naar het stuk dat een oprechte emotie oproept. Echte luxe laat zich niet profileren; men herkent het aan de kwaliteit van de afwerking, aan de aandacht voor onzichtbare details en aan het vermogen van een voorwerp om een blijvende plaats in iemands leven in te nemen.
Gilles Clavareau, die vanaf zijn zestiende in Frankrijk in het vak werd opgeleid en bij verschillende ateliers heeft gewerkt voordat hij op zijn eenentwintigste zijn eigen bedrijf oprichtte, heeft ervoor gekozen om het horlogevakmanschap in eigen beheer te houden, waardoor hij de volledige controle heeft over het restauratieproces. Elk verkocht stuk wordt dan ook geleverd met drie jaar garantie, wat blijk geeft van een verantwoordelijkheid die hij op de lange termijn op zich neemt.
Doorgeven in plaats van vervangen
De groei van het bedrijf, dat inmiddels dertien medewerkers telt en zich gestaag blijft ontwikkelen, heeft deze filosofie niet veranderd. Het heeft deze juist versterkt.
Restaureren vereist geduld, stilte en nederigheid. Weten wanneer het beter is om niet in te grijpen, is een van de meest delicate aspecten van het vak, want systematisch ingrijpen zou neerkomen op het ontkennen van wat de tijd heeft achtergelaten. “Respect voor de tijd, niet alleen voor die van het horloge, maar ook voor die van de beslissingen”, vat Gilles Clavareau het samen.
Waarom stijgen sommige voorwerpen in waarde terwijl andere verdwijnen? Het antwoord ligt niet zozeer in speculatie als wel in de aandacht die eraan wordt besteed. Voorwerpen die als gebruiksartikelen worden behandeld, slijten en worden vervangen; voorwerpen die als erfstukken worden beschouwd, worden van generatie op generatie doorgegeven en getuigen van een zekere continuïteit.
In dat opzicht is restaureren niet louter een technische dienst. Het is een daad van overdracht. Een manier om te benadrukken dat waarde niet alleen in het nieuwe schuilt, maar ook in het vermogen om een voorwerp een blijvende plaats in de tijd te geven.
Kom L’Artisan du Temps zelf ontdekken.
Artisan du Temps
Chausée de Waterloo, 758
1180 Uccle
+32 2 345 56 88

